Możesz szukać różnych sposobów na odprężenie, ale trudno uniknąć codziennego zabiegania zawodowych obowiązków czy takich sytuacji, jak egzaminy dziecka. W walce ze stresem i zwiększaniem odporności na niego, pomóc mogą adaptogeny. Co to takiego i który robi największą karierę?
Stres może objawiać się w różny sposób, ale faktem jest, że ten długotrwały wpływa negatywnie na
nasze życie, zwłaszcza na zdrowie fizyczne i psychiczne. Niestety staje się czymś powszechnym -
dotyczy w różnym stopniu właściwie każdego
z nas. Szacuje się, że stresuje się aż 98 proc. Polaków,
czyli niemal wszyscy mieszkańcy naszego kraju [1].
Różne bowiem mogą być źródła stresu, a jest ich coraz więcej i coraz trudniej je wyeliminować,
bo to wszelkie sytuacje,
w których nie czujemy się komfortowo. Może być to początek roku
szkolnego czy studenckiego, remont, trudny moment
w pracy, rosnąca liczba projektów do zrealizowania, ślub, kłótnia z partnerem, kłopoty
finansowe, zmieniający się model relacji społecznych, ale też natłok informacji dotyczący
sytuacji gospodarczo-politycznej. I wiele, wiele więcej. A ty w tym wszystkim próbujesz się
odnaleźć…
Stres bywa czasem przydatny bo potrafi nas zmobilizować, ale mowa tu o krótkotrwałej i
naturalnej reakcji organizmu, który uwalnia takie hormony jak adrenalina czy noradreanalina.
Taki zastrzyk hormonów mobilizuje twój organizm
i wyzwala reakcję „uciekaj albo walcz" [2]. W jej wyniku możesz szybciej pobiec, uciekając od
zagrożenia. Możesz też zmobilizować umysł, aby ocenić trudną sytuację i znaleźć konkretne
rozwiązanie.
Jednak w obecnym świecie coraz częściej mamy do czynienia ze stresem przewlekłym, który stanowi
realny problem dla naszego zdrowia.
Organizm, który cały czas pozostaje w trybie mobilizacji, bo zagrożenie nie znika, szybko
zaczyna tracić energię. Ten rodzaj stresu prowadzić może do wielu chorób [2]. Kolejne trudne
sytuacje tylko potęguję sytuację, bo wydają się nie do przeskoczenia i spirala coraz bardziej
się
nakręca.
[1] Polacy a stres. Raport z badania ilościowego U&A, przeprowadzonego na zlecenie Sanofi,
Warszawa, 23 marca 2016,
https://docplayer.pl/31320826-Polacy-a-stres-raport-z-badania-ilosciowego-warszawa-23-marca-gfk-august-10-2016-polacy-a-stres.html,
data dostępu 04.09.2023.
[2] Sajboth-Data K., Stres ostry, stres przewlekły 2016,
https://www.mp.pl/pacjent/psychiatria/wywiady/146636,stres-ostry-stres-przewlekly, data dostępu
04.09.2023.
[3] Pickering G., Mazur A. , Trousselard M., Bienkowski P., Yaltsewa N., Amessou M., Noah L., Pouteau E.Magnesium Status and Stress: The Vicious Circle Concept Revisited. Nutrients 2020, https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC7761127/pdf/nutrients-12-03672.pdf, data dostępu 04.09.2023.
Im stres staje się powszechniejszy, tym więcej słyszysz o różnych technikach walki z nim, bo
trudno wyeliminować nagle
wszystkie, ba, nawet niektóre czynniki, które go wywołują. Relaks i równowaga psychiczna to coś,
co chcesz osiągnąć.
Aby pozbyć się stresu możesz wykorzystać różne techniki relaksacji, medytacji, poprawić jakość
snu, nauczyć się
faktycznie odpoczywać. Jako jeden ze skuteczniejszych sposób rozładowania napięcia i stresu
wymienia się aktywność
fizyczną. Obniża ona poziom kortyzolu, jednego z hormonów stresu [4], dodatkowo podczas jej
uprawiania uwalniane są się
endorfiny, czyli „hormony szczęścia", które poprawiają nastrój, obniżają poziom napięcia i
wprowadzają uczucie
dobrostanu [5].
Wsparciem w walce ze stresem coraz częściej są adaptogeny, czyli bioregulatory naturalnego
pochodzenia. Choć adaptogeny znane są od tysięcy lat, dopiero niedawno są na nowo odkrywane i
doceniane, dzięki swoim właściwościom. To surowce roślinne, które zwiększają zdolność organizmu
do przystosowania się do czynników środowiskowych
i pomagają uniknąć wywołanych przez nie szkód [6].
[4] Wood C., Clow A., Hucklebridge F., Law R., Smyth N., Physical fitness and prior physical
activity are both
associated with less cortisol secretion during psychosocial stress, 2016,
https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/29037088/,
data dostępu: 04.09.2023.
[5] Sajboth-Data K., Rozbroić stres 2017,
https://www.mp.pl/pacjent/psychiatria/wywiady/160825,rozbroic-stres, data
dostępu: 04.09.2023.
[6] Liao LY i wsp. Chin Med. 2018;13(1):57-69.
Adaptogenem, który został najlepiej przebadany
i robi obecnie największą karierę jest ashwagandha. Możesz znać ją też
jako Withania somnifera,
żeń-szeń indyjski czy królewskie ziele.
Jest ważnym ziołem indyjskiej medycyny ajurwedyjskiej, szeroko stosowanym ze względu na
swoje działanie adaptogenne i
antystresowe [7]. Korzeń tej znanej od tysięcy lat rośliny zawiera szereg aktywnych
substancji,
a głównym składnikiem o korzystnym dla naszego organizmu działaniu, jest witanolid A.
Roślina zawiera też sitoindozydy
oraz inne alkaloidy [7].
Dzięki nim ashwagandha pomaga zredukować stres,
ale też chronić przed nim nasz organizm, utrzymać
organizm w równowadze psychicznej i fizycznej, wyciszyć układ nerwowy oraz dać upragnione
uczucie odprężenia i przynieść
relaks. Działa też długofalowo, bo przyczynia się do wzmocnienia odporności na stres [8].
[7] Chandrasekhar K I wsp. Indian Journal of Psychological Medicine. 2012;34(3):255-263.
[8] Milena Połumackanycz, Aneta Forencewicz, Marek Wesołowski, Agnieszka Viapiana.
Ashwagandha
(Withania somnifera L.) - roślina o udokumentowanych właściwościach prozdrowotnych.
Botanika farmaceutyczna 2020, https://www.ptfarm.pl/download
file=File%2FFarmacja+Polska%2F2020%2F8%2F04_OG_Ashwagandha_n.pdf, data dostępu: 04.09.2023.
Inną naturalną substancją, która pomoże ci lepiej radzić sobie ze zmęczeniem jest dobrze ci
znany magnez. Poziom tego
pierwiastka w naszym organizmie nieodłącznie wiąże się z tym, czy jesteś podatny na stres.
Gdy jest prawidłowy, wówczas radzenie sobie
z trudnymi sytuacjami przychodzi ci łatwiej. Jednak gdy ilość magnezu spada
- reakcja na stres będzie silniejsza [9].
Co istotne, stres powoduje, że magnez w organizmie szybciej się „zużywa". Stąd nasz organizm
potrzebuje go znacznie więcej w sytuacjach stresowych [1]. Nie zawsze udaje się uzupełnić magnez
jedząc np. banany czy kakao bogate w ten pierwiastek, a niezbędna niekiedy jest jego
odpowiednia suplementacja. Magnez wzbogacony
o witaminę B6 będzie jeszcze lepszy w takiej sytuacji, bo witamina ta także przyczynia się
do zmniejszenia uczucia zmęczenia i znużenia. [10]
Stres będzie towarzyszył każdemu z nas przez całe życie,
z różnym natężeniem. Istotne jest to, aby wzmacniać odporność na stres oraz starać się go
redukować, a tym samym
ograniczać jego negatywne skutki dla naszego organizmu. Warto wykorzystać przy tym działanie
adaptogenów takich jak ashwagandha, która poprawia odporność na stres, czy naturalne pierwiastki
jak magnez, który
pomaga zmniejszać uczucie zmęczenia.
[9] Pickering G., Mazur A. , Trousselard M., Bienkowski P., Yaltsewa N., Amessou M., Noah
L., Pouteau E. Magnesium
Status and Stress: The Vicious Circle Concept Revisited. Nutrients 2020,
https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC7761127/pdf/nutrients-12-03672.pdf, data
dostępu 04.09.2023.
zmęczenia i znużenia. [10]
[1] Polacy a stres. Raport z badania ilościowego U&A, przeprowadzonego na zlecenie Sanofi,
Warszawa, 23 marca 2016,
https://docplayer.pl/31320826-Polacy-a-stres-raport-z-badania-ilosciowego-warszawa-23-
marca-gfk-august-10-2016-polacy-a-stres.html, data dostępu 04.09.2023.
[10] Rozporządzenie Komisji (UE) NR 432_2012 w sprawie dopuszczonych oświadczeń zdrowotnych.
MAT-PL-2302088-0.2-09.2023